Othon Michalas
 Αρχική Σελίδα | Εγγραφή | Παραλαβή αρχείων | Αναζήτηση | 23 Ενεργοί επισκέπτες 
.::
Τε,  26 Ιουλίου 2017

 Επιλογές
 :: Αρχική Σελίδα
 :: Βιογραφικό
 :: Φωτογραφίες
 :: Contact
 Αρθρα- Μελέτες
 :: ΑΝΑΠΤΥΞΗ
 :: Δ' ΚπΣ
 :: ΕΛΑΙΩΝΑΣ
 :: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
 :: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
 :: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
 ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ
 :: Αναφορές
 :: Απολογισμός 2001-2006
 :: ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
 :: Λοιπά
 :: Μελέτες
 :: Παρεμβάσεις στο Δ.Σ.
 :: Προτάσεις Δ.Ε.
 Εργαλεία
 :: Βιβλίο επισκεπτών
 :: Λήψη αρχείων
 :: Συζητήσεις
 :: Φωτ.Αλμπουμ
 Δελτία Τύπου
 :: Δελτία τύπου
 Πληροφορική
 :: SIAMS.Τί είναι
 :: SIAMS.EU
 :: SIAMS.Arch.Model
 :: SIAMS.Site
 :: Teleshipping.What is?
 :: Teleshipping-Details
 :: Teleshipping-Weather
 de Profuntis
 :: .Ιστορικά
 :: Δελφικά (147)
 :: Μη με ακούς
 :: Νεανικές ασκήσεις 1
 :: Νεανικές ασκήσεις 2
 :: Νεώτερα
 :: Πεζά σχεδιάσματα
 :: Στίγματα λόγου & Χρόνου
 Ορισμοί
 :: @Portal
 :: Οροι χρήσης
 :: Προσωπικά δεδομένα
 Είσοδος
   
    
 Να με θυμάσαι
 :: Εγγραφή
 :: Ξεχάσατε τον κωδικό;

 Counter
Page visited:1634_times
.Ιστορικά
Το Πόρτο Τιμόνε (με εψιλον) και το Κεφάλι Μούργι (με ιώτα).

Ονόματα και Αστικοί μύθοι. Δυο από τα πλέον όμορφα σημεία της περιοχής μου βρίσκονται σε ένα σύμπλεγμα που δημιουργείται από το Ακρωτήριο στα Βόρειο-δυτικά του όρμου του Αγίου Γεωργίου και το δίστομο λιμένα που δημιουργείται στην σύνδεση του ακρωτηρίου με τον κορμό του νησιού ακριβώς κάτω από το χωριό Αφιώνας. Γύρω από το όνομα των δύο αυτών σημείων έχουν δημιουργηθεί στον τελευταίο αιώνα μια σειρά από παρεξηγήσεις και αστικούς μύθους οι οποίοι δυστυχώς αλλοιώνουν βασικά χαρακτηριστικά του τόπου. Κεφάλι Μούργι ή ότι μας βρεθεί πρόχειρο; Το πρώτο πρόβλημα προέρχεται από τη δυσκολία να αποδεχτούμε την ονομασία ενός μέρους όπως αυτή χτίστηκε μέσα στους αιώνες και μας παραδόθηκε και αφετέρου από τη δυσκολία που έχει η πρόσβαση στην πληροφορία. Έτσι γύρω από το όνομα του ακρωτηρίου έχουν ειπωθεί και δοθεί από ανεπίσημες αλλά και επίσημες πηγές πλείστες όσες λύσεις. Ακρωτήριο Αφιώνας, Ακρωτήριο Αρίλλα, Ακρωτήριο Κεφάλι. Το τελευταίο είναι ίσως η πιο ανώδυνη παρέμβαση αφού η ονομασία που υπάρχει εδώ και αιώνες (υποθέτω πολλούς αιώνες) είναι "Κεφάλι (του) Μούργι / η". Ο αστικός Μύθος περί σκύλων ...

Στη δυσκολία της αποδοχής του ονόματος πρέπει να έπαιξε ρόλο και ο αστικός μύθος που δημιουργήθηκε τους ύστερους καιρούς γύρω από το όνομα.
Σύμφωνα λοιπόν με τον διαδεδομένο αστικό μύθο το ακρωτήριο ονομάστηκε έτσι, δηλαδή "Κεφάλι του Μούργη", επειδή, τάχα, μοιάζει με κεφάλι σκύλου. (Μου θυμίζει τον άλλο διαδεδομένο αστικό μύθο για την ονομασία του Λιστόν δήθεν από τις λίστες.)
Ο αστικός αυτός μύθος οφείλετε προφανώς στην ημιμάθεια τοπικών παραγόντων του ύστερου αιώνα.

Πρώτη αντίρρηση: Ο σκύλος λέγεται "μούργος" και στη γενική γίνεται "μούργου" και όχι "μούργη".
Λέμε "έδωσε φαί ή κλωτσιά του 'μούργου'" ή "Δώσε του 'μούργου' να φάει". Δεν λέμε ποτέ : "Δώσε του μούργη να φάει". Το "-η" σαν κατάληξη το επιφυλάσσουμε για ανώτερα όντα.

Δεύτερη αντίρρηση: Ζωομορφικά στοιχεία συναντάμε σπάνια στα τοπωνύμια της περιοχής.
Αντίθετα τα τοπωνύμια είναι γεωμορφικά
π.χ. Ράχη, Βούνος. Λάμπως, Κάμπος, Καβαλάρενα, Αμμίσκοι, Πλάκα
ή χρηστικά
Ξυλοσυρμοί, Γραβιά, Μεροβίγκλι, Περιβόλι, Βάρδιες.

Τέλος πολλά από τα τοπωνύμια συνδέονται με τα ονόματα ιδιοκτητών κατά τον μεσαίωνα και την αναγέννηση Μπαρούνος, Ραφάλης, Κατσαράτικα κλπ

Αλλά ας δούμε τα συστατικά του ονόματος του ακρωτηρίου.

Πρώτα και κύρια το "Κεφάλι".

Στον Ομηρο και την αρχαία γραμματεία τα ακρωτήρια ονοματίζονται "άκρες" ('άκρη προσπελάσας' Ομηρου Οδύσσεια στ.285).
Στις περιγραφές από το μεσαίωνα και μετά καθώς και τους πρώτους χάρτες παρατηρούμε ότι αρκετά ακρωτήρια ονοματίζονται ως "Κεφάλι" .
Σύμφωνα με την ισχύουσα σήμερα ορολογία: "Κεφάλι ή Κεφαλή συνήθως λέγεται η απότομη ανύψωση του τέρματος της ακτής του Ακρωτηρίου ή της Άκρας που συνδέεται με την υπόλοιπη ακτή με χαμηλή λωρίδα γης." [4]

(Τέλος είναι λογικό να υποθέσουμε τη σύνδεση που υπάρχει ανάμεσα στη Φραγκολεβαντίνικη ονομασία των ακρωτηρίων "Cavo", την Ιταλική "Capo" και τη σχέση που υπάρχει στην διπλή έννοια που έχει η λέξη στα Ιταλικά "Capo = Ακρωτήριο" και "Capo = Κεφάλι".)

Στο "κεφάλι (του) μούργι" συντρέχουν όλοι οι λόγοι ώστε αυτό να ονομαστεί "Κεφάλι" διότι είναι μια απότομη ανύψωση που συνδέεται με την ακτή με χαμηλή λωρίδα γής .

Και, ακολουθεί, το "Μούργι"

Εξήγησα ήδη την άποψη μου για τον αστικό μύθο που συνδέει το συνθετικό αυτό με τους σκύλους.
Μια άλλη σκέψη φαίνεται περισσότερο αποδοτική.

Στην περιοχή αυτή οι ανασκαφές των Γερμανών Doerpfeld και Bulle το 1914 και 1934 υπέδειξαν προϊστορικούς οικισμούς τουλάχιστον από την εποχή του χαλκού. Οι ίδιες έρευνες απέδειξαν ότι η παρακείμενη βραχονησίδα "Γραβιά" χρησιμοποιήθηκε τουλάχιστον κατά την ύστερη νεολιθική περίοδο ως λατομείο για την εξόρυξη πυριτολίθου.[1]

Το στοιχείο αυτό έρχεται να δώσει μια εξήγηση στο όνομα του νησιού ως "Γραβιά" αφού "Γράβα" ακόμη και σήμερα στην Κερκυραϊκή διάλεκτο της Βόρειας Κέρκυρας είναι το λατομείο ή το σπηλαιώδες σκάμμα. (Για τις ταλαιπωρίες του ονόματος του νησιού θα ασχοληθώ μιαν άλλη φορά).

Τα ίδια όμως στοιχεία πιστεύω πως φωτίζουν και το δεύτερο συνθετικό του ονόματος του ακρωτηρίου.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι στην προ-ΙνδοΕυρωπαϊκή γλώσσα που στοιχεία της επιβίωσαν στην ευρύτερη περιοχή η λέξη "Μούργ(κ)ια - Murgia" και το συμπληρωματικό, "Μούργ(κ)ι - Murgi" σημαίνει πετρώδης (περιοχή), πετρώδες, βράχος. [3]
Το ίδιο όνομα επιβίωσε σαν τοπωνύμιο στην περιοχή της Καλαβρίας και της Νότιας Απουλίας όπου μάλιστα μια ολόκληρη πετρώδης περιοχή ονομάζεται "Murgia".[2]

Αν το όνομα της διπλανής Βραχονησίδας "Γραβιά" αναθυμάται μακρύτατες εποχές όταν αυτή χρησιμοποιείτο σαν μεταλλείο οψιανού τότε γιατί το όνομα του ακρωτηρίου Μούργι να μην αναθυμάται την προ-Ινδοευρωπαϊκή λέξη Μούργ(κ)ι και στο Κερκυραϊκό ιδίωμα Μούργι;

[ Βέβαια αν είναι έτσι τότε θα πρέπει να δεχτούμε και μια άλλη λογική αλληλουχία.
Οι λέξεις δεν επιβιώνουν χωρίς συνέχεια αίματος.
Αν επιβίωσε η λέξη τότε έχει επιβιώσει και το DNA προΙνδοευρωπαϊκών οικήσεων της περιοχής. ]

και το Πόρτο Τιμόνε

Βλέπω πολλές αναφορές να ονοματίζουν το σημείο ως "Πόρτο Τιμόνι". Μεταφράζουν και, ας πούμε, εξελληνίζουν το "Τιμόνε" που αναγράφεται σε όλους τους χάρτες και τις περιγραφές πολλών αιώνων σε "Τιμόνι".

Αυτή η πράξη περιέχει δύο λάθη.

Πρώτο λάθος: υποθέτουν ότι το "Τιμόνε" είναι Ιταλικό και κάνουν την μετάφραση από "Τιμόνε" στο εξελληνισμένο "Τιμόνι". Ομως εγώ δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι η λέξη είναι Ιταλική, αν εκείνοι που μεταφράζουν έτσι το όνομα είναι βέβαιοι ας παρουσιάσουν τα στοιχεία που έχουν.

Δεύτερο λάθος: Αν το όνομα πρέπει να μεταφραστεί και αφού αποδειχθεί ότι είναι Ιταλικό τότε θα πρέπει να μεταφραστεί και το πρώτο συνθετικό. Άρα πρέπει να το ονομάζουν "Λιμάνι τιμόνι" ή "Λιμάνι τιμονιού" αλλά σε καμία περίπτωση "Πόρτο Τιμόνι" δηλαδή φραγκολεβαντίνικα και μισομεταφρασμένα !!!!

Ο.Μ.
2012

Τεκμηρίωση.

[1] ΑΕ 1980: Πήλινη φιάλη της πρώιμης εποχής του χαλκού με εγχάρακτη, αλυσσοειδή ταινία, που προέρχεται από τις ανασκαφές των Γερμανών το 1930 στη θέση Αφιώνας. http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=11241

[2] Il nome "Murgia" fa riferimento ad una voce italica di origine osca che è mutuata probabilmente dalle lingue preindoeuropee parlate in Italia meridionale prima della migrazione osca, e significa pietra. Sopravvive ancora nel suo significato originario nei dialetti calabresi settentrionali con il medesimo significato http://it.wikipedia.org/wiki/Murgia

[3] Gerhard Rohlfs, Nuovo dizionario dialettale della Calabria, Ravenna, 1977-1996, capitolo 19 p 442.

[4] Κεφαλή συνήθως λέγεται η απότομη ανύψωση του τέρματος της ακτής του Ακρωτηρίου ή της Άκρας που συνδέεται με την υπόλοιπη ακτή με χαμηλή λωρίδα γης. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CF%81%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF

[5] W. Dörpfeld, «Die Ausgrabungen auf Korfu im Frühjahr 1914», AM 39, 1914, 175-176 ,

[6] Ε. Γιαγκούδη – Δ. Ν. Σακκάς, «Η ανασκαφή του Wilhelm Dörpfeld στο Κεφάλι της Κέρκυρας», Διεθνές Συνέδριο Αφιερωμένο στον Wilhelm Dörpfeld, Λευκάδα 6-9 Αυγούστου 2006

[7] "La Tipocosmia di Alessandro Citolini da Serraualle", Venezia 1561, σελιδα 73



 Παρόμοιες
 :: Το Πόρτο Τιμόνε (με εψιλον) και το Κεφάλι Μούργι (με ιώτα). 
 :: Τα μάσκουλα  
Copyright 2002 -2004© Othon Michalas website - all rights reserved
@portal