Othon Michalas
 Αρχική Σελίδα | Εγγραφή | Παραλαβή αρχείων | Αναζήτηση | 14 Ενεργοί επισκέπτες 
.::
Τε,  26 Ιουλίου 2017

 Επιλογές
 :: Αρχική Σελίδα
 :: Βιογραφικό
 :: Φωτογραφίες
 :: Contact
 Αρθρα- Μελέτες
 :: ΑΝΑΠΤΥΞΗ
 :: Δ' ΚπΣ
 :: ΕΛΑΙΩΝΑΣ
 :: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
 :: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
 :: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
 ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ
 :: Αναφορές
 :: Απολογισμός 2001-2006
 :: ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
 :: Λοιπά
 :: Μελέτες
 :: Παρεμβάσεις στο Δ.Σ.
 :: Προτάσεις Δ.Ε.
 Εργαλεία
 :: Βιβλίο επισκεπτών
 :: Λήψη αρχείων
 :: Συζητήσεις
 :: Φωτ.Αλμπουμ
 Δελτία Τύπου
 :: Δελτία τύπου
 Πληροφορική
 :: SIAMS.Τί είναι
 :: SIAMS.EU
 :: SIAMS.Arch.Model
 :: SIAMS.Site
 :: Teleshipping.What is?
 :: Teleshipping-Details
 :: Teleshipping-Weather
 de Profuntis
 :: .Ιστορικά
 :: Δελφικά (147)
 :: Μη με ακούς
 :: Νεανικές ασκήσεις 1
 :: Νεανικές ασκήσεις 2
 :: Νεώτερα
 :: Πεζά σχεδιάσματα
 :: Στίγματα λόγου & Χρόνου
 Ορισμοί
 :: @Portal
 :: Οροι χρήσης
 :: Προσωπικά δεδομένα
 Είσοδος
   
    
 Να με θυμάσαι
 :: Εγγραφή
 :: Ξεχάσατε τον κωδικό;

 Counter
Page visited:1633_times
.Ιστορικά
Τα μάσκουλα

Τα μάσκουλα τα γνώρισα από τα γενοφάσκια μου αφού επένδυαν ηχητικά τη λειτανία και το πανηγύρι της Νέας Τρίτης, μέρα κατά την οποία το χωριό μου, οι Πάγοι, γιορτάζει.
Πολύ αργότερα όταν η μόδα της νυχτερινής Ανάστασης έφτασε και στα χωριά της Κέρκυρας (δεκαετία του 1980) , τα μάσκουλα έδιναν δυναμικά το παρόν αποτελώντας το απαραίτητο ηχητικό εφέ στο Χριστός Ανέστη.

Πολύ αργότερα σχηματίστηκε μια σειρά ερωτημάτων:
Τί ακριβώς είναι τα μάσκουλα;
Γιατί λέγονται μάσκουλα;
Πως βρέθηκαν εδώ;

Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Τι είναι τα μάσκουλα

Τα μάσκουλα δεν είναι ούτε ιδιοκατασκευές, ούτε πανηγυριώτικος εξοπλισμός όπως αναφέρουν εσφαλμένα διάφοροι αρθρογράφοι (π.χ. Ανδρέας Γραμμένος, "Η Κέρκυρα Σήμερα", http://corfuhistoryforum.blogspot.gr/2009/06/blog-post_9090.html).
<Σχέδιο κανονιών με μάσκουλοΣχέδιο κανονιών με μάσκουλο>
Τα μάσκουλα είναι όπλα.
Τα πολύ παλιά κανόνια που αναφέρονται από τους μελετητές με τον όρο "le petriere" ("λιθοβολιστές" επειδή έριχναν πέτρινες μπάλες ), δεν ήταν ενιαία. Μέρος της ουράς τους ήταν κινητό και έβγαινε όπως βγαίνει το φυσίγγιο ή η σφαίρα στα σύγχρονα όπλα (δες σχέδιο). Τέτοια κανόνια ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα στα πλοία της εποχής επειδή επέτρεπαν να γεμίσεις το όπλο χωρίς να το σέρνεις στο στενό εσωτερικό του πλοίου και χωρίς να χαλάς τις ρυθμίσεις του.
Αυτό το κινητό τμήμα του κανονιού είναι το μάσκουλο (mascolo).
Το μάσκουλο έβγαινε από το κανόνι και γεμιζόταν με μπαρούτι και τριμμένο κεραμίδι, πριονίδι ή ξύλο. Στη συνέχεια τοποθετούσαν στο κανόνι τη μπάλα (από πέτρα ή αργότερα, από μέταλλο) και κούμπωναν το μάσκουλο. Από την τρύπα έβαζαν φωτιά και το κανόνι έριχνε.
Κάθε κανόνι είχε περισσότερα από ένα μάσκουλα (δύο ή τρία) εξασφαλίζοντας γρήγορες βολές.
Ενα τέτοιο κανόνι υπάρχει στο μουσείο του Ρεθύμνου από το οποίο παραθέτω φωτογραφίες.

Σημειώνω ότι υπήρχαν δύο είδη τέτοιων κανονιών γνωστά με τα ονόματα "petriera da mascolo" και "petriera da braga" η διαφορά τους ήταν στον τρόπο που κλείδωνε το κινητό "φυσίγγιο" μάσκουλο .
Στον πρώτο τύπο η φωλιά που μπαίνει το μάσκουλο αποτελεί ενιαία συνέχεια της κάνης και τα χείλη του μάσκουλου έχουν προς το κέντρο τους μια προεξοχή ώστε να φωλιάζει με μεγαλύτερη ασφάλεια και ακρίβεια στη θαλάμη του κανονιού.
Στον δεύτερο τύπο η θαλάμη αποτελείται από μια μεταλλική ζωστήρα ενώ τα χείλη του μάσκουλου είναι επίπεδα.

(περισσότερα για τους Ιταλομαθείς στο
http://www.armigeridelpiave.it/SELEZIONI/Artiglierie%20navali.pdf και ακόμη περισσότερα εδώ:
http://www.sori15agosto.it/sparate1.html)

Κανόνι με μάσκουλο στο Μουσείο ΡεθύμνουΚανόνι με μάσκουλο στο Μουσείο Ρεθύμνου

Ενα στοιχείο εξέλιξης αποτελεί και το εσωτερικό του μάσκουλου το οποίο στα παλαιότερα είναι κυκλικό ενώ στα νεώτερα εξαγωνικό.

Γιατί λέγονται μάσκουλα.

Κανονικά μάσκουλο (mascolo) στα βενεστιάνικα είναι ο μεντεσές (Κερκυραϊκά: μπερτουέλα). Επειδή το φυσίγγιο για να μπεί στη θέση του έπρεπε να το "κλειδώσεις" με την ίδια κίνηση που λειτουργεί ο μεντεσές τοποθετώντας το χείλος υπό γωνία και κατεβάζοντας κυκλικά το πίσω μέρος, το "φυσίγγιο" ονομάστηκε μάσκουλο (mascolo).
(Σε νησιά του Αιγαίου, κυρίως, παρατηρούμε ότι η λέξη επιβίωσε και μετά την εξαφάνιση των αντικειμένων. Ετσι ονομάζονται μάσκουλα διάφορες εκρηκτικές κατασκευές παραγωγής κρότου.)

Πως βρέθηκαν εδώ.

Τα συγκεκριμένα κανόνια ήταν διαδεδομένα στη Βενετία από τον 16ο αιώνα (1500-1599) και παρέμειναν σε χρήση για περίπου 2 αιώνες.
Τα μάσκουλα αναδείχτηκαν γρήγορα σε πολυχρηστικά.
Τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα ο ισχυρός ήχος μιας έκρηξης τραβά αναπόδραστα την προσοχή σε μεγάλη απόσταση. Ηδη από την αρχαιότητα το σύστημα επικοινωνίας μεταξύ απομακρυσμένων σημείων στηριζόταν και στον ήχο. Για παράδειγμα στον περίφημο φάρο της Αλεξάνδρειας υπήρχαν μηχανικές σάλπιγγες που λειτουργούσαν στην περίπτωση ομίχλης.
Ειδικά στο ανάγλυφο της Βορειοδυτικής Κέρκυρας όπου υπήρχε το Φρούριο "Αγγελόκαστρο" ο ήχος ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος επικοινωνίας. Τα μάσκουλα του κάστρου αποτελούσαν ένα μέσο επικοινωνίας με το οποίο η φρουρά μπορούσε άμεσα να ενημερώσει για κινδύνους από πειρατικές, κυρίως, επιδρομές.

Ταυτόχρονα τα μάσκουλα άρχισαν να χρησιμοποιούνται (όπως συμβαίνει και με τους κανονιοβολισμούς εως σήμερα) για την ηχητική σηματοδότηση εορτών. Γραπτές μαρτυρίες επιβεβαιώνουν τη χρήση αυτή στη Ν.Ιταλία ήδη από τα μέσα του 16ου αιώνα (π.χ. Παλέρμο 1575).
Φαίνεται πως η χρήση τους συνδυάστηκε σχετικά γρήγορα με το Πάσχα όπου η πρόκληση ήχων είναι βασικό συστατικό στοιχείο της εορτής, αλλά και τον Δεκαπενταύγουστο.
Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η χρήση του μάσκουλου είναι πολύ καλύτερη από τη χρήση κανονιού ή ελεύθερης έκρηξης για τους ακόλουθους λόγους.
Με το μάσκουλο δεν λερώνουμε και δεν φθείρουμε το κανόνι.
Το μάσκουλο, όταν χρησιμοποιηθεί σωστά, είναι ασφαλές έναντι της ελεύθερης έκρηξης.
Το σημαντικό στοιχείο είναι πως τα μάσκουλα από μόνα τους δεν ήταν ολοκληρωμένα όπλα. Αυτό επέτρεπε να εφοδιαστούν οι σταθμοί παρατήρησης (Μεροβίγκλια, Βάρδιες κλπ) χωρίς να υπάρχει κίνδυνος αυτά να χρησιμοποιηθούν σε εξεγέρσεις και επαναστάσεις (π.χ. αγροτικές επαναστάσεις του 17ου αιώνα).

Ετσι μάσκουλα βρίσκουμε σήμερα γύρω από τις θέσεις παρατήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης που ήταν εγκατεστημένες στην περίμετρο του νησιού. Τέτοια μάσκουλα υπάρχουν ή τουλάχιστον υπήρχαν και σε κάποια νησιά του Αιγαίου (π.χ. Ανδρος)

Με την εγκατάλειψη του φρουρίου "Αγγελόκαστρο" ΄μέρος από τα μάσκουλα παρέμειναν στην περιοχή και ειδικά στο σώμα των "πετροβολητών" (Κορακιανητών) του κάστρου (χωριά Μακράδες - Κρήνη) καθώς και στην Ενετική "Μπαντιέρα" (χωριό Πάγοι).
Μάσκουλο στους Πάγους (φαίνεται η προεξοχή στο εσωτερικό τμήμα του χείλους)Μάσκουλο στους Πάγους (φαίνεται η προεξοχή στο εσωτερικό τμήμα του χείλους)

Σήμερα περίπου τρείς αιώνες μετά την κατασκευή τους τα μάσκουλα χρησιμοποιούνται στις γιορτές και τα πανηγύρια.
Τέλος πρέπει να τονίσω ότι παρά την έρευνα μου δεν αναφέρονται από τους κατοίκους περιπτώσεις τραυματισμού από τη χρήση τους. Μία μόνο πληροφορία υπάρχει για τραυματισμό μετά από το σκάσιμο μάσκουλου στο χωριό Καρουσάδες το 1777. Είναι πιθανόν το ατύχημα εκείνο να οφείλεται σε υπερβολική γόμωση.



 Παρόμοιες
 :: Το Πόρτο Τιμόνε (με εψιλον) και το Κεφάλι Μούργι (με ιώτα). 
 :: Τα μάσκουλα  
Copyright 2002 -2004© Othon Michalas website - all rights reserved
@portal